ตกลงหย่ากันแล้วแต่ยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า เรียกเงินตามข้อตกลงได้ไหม?
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2039/2544
หลายคนอาจเข้าใจว่า ถ้าสามีภรรยาตกลงกันเรื่องหย่าและแบ่งทรัพย์ไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ก็ถือว่า “ใช้ได้เลย” ไม่ว่าจะไปจดทะเบียนหย่าหรือไม่ แต่จริง ๆ แล้ว กฎหมายไทยมีกฎพิเศษเกี่ยวกับ “สัญญาแบ่งทรัพย์สินระหว่างสามีภริยา” ที่ไม่เหมือนกับสัญญาทั่วไป และหากยังไม่ได้จดทะเบียนหย่าจริง ข้อตกลงนั้นอาจถูกยกเลิกได้ในภายหลัง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2039/2544 จึงกลายเป็นกรณีตัวอย่างที่ควรอ่านให้เข้าใจ
บทความน่าสนใจ
ในคดีนี้ สามีภรรยาได้ตกลงกันเป็นลายลักษณ์อักษรว่าจะหย่ากัน และฝ่ายสามีจะชำระเงิน 500,000 บาทให้ฝ่ายภรรยา แต่ทั้งสองยังไม่ได้ไปจดทะเบียนหย่าตามที่ตกลงกันไว้
ต่อมา ฝ่ายภรรยา (โจทก์) ฟ้องศาล ขอให้บังคับให้สามี (จำเลย) จ่ายเงินตามข้อตกลง ฝ่ายสามีกลับยื่นคำให้การว่า ตนได้ “บอกเลิก” ข้อตกลงนั้นไปแล้ว
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อตกลงดังกล่าวเป็น “สัญญาเกี่ยวกับทรัพย์สินระหว่างสามีภริยา” ซึ่งตามกฎหมาย (มาตรา 1469 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) สามารถ “ยกเลิกได้ตลอดเวลา” หากยังไม่หย่ากันจริง
และเมื่อฝ่ายจำเลยแสดงเจตนาบอกเลิกไว้ในคำให้การ และไม่มีการจดทะเบียนหย่า ข้อตกลงจึงเป็นโมฆียะ ฝ่ายโจทก์ไม่สามารถใช้ข้อตกลงนั้นมาฟ้องเรียกเงินได้อีก ศาลจึงพิพากษายกฟ้อง
หย่าแล้ว แต่ไม่จ่ายค่าเลี้ยงดูลูก ฟ้องได้ไหม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 899/2535
ในช่วงเวลาที่ครอบครัวต้องแยกทาง เรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรกลายเป็นประเด็นใหญ่ เพราะแม้จะหย่ากันแล้วหรือมีข้อตกลงไว้ชัดเจน แต่ถ้าอีกฝ่ายไม่จ่ายตามที่ตกลงไว้ จะทำอย่างไรได้บ้าง? คำพิพากษาศาลฎีกา 899/2535 ชี้ชัดว่า “สัญญาทางครอบครัว” เช่นนี้ แม้จะมีการยกบุตรเป็นบุญธรรมไปแล้ว ก็ไม่ได้ทำให้สิทธิของบุตรหรือผู้มีสิทธิเรียกร้องหมดไป
บทความน่าสนใจ
คดีนี้ คู่สมรสได้จดทะเบียนหย่ากัน พร้อมทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อหน้าทะเบียนให้จำเลยชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรเป็นรายเดือน แต่จำเลยไม่ชำระดังตกลง โจทก์จึงฟ้องขอเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูดังกล่าว แม้ภายหลังโจทก์จะนำบุตรไปให้เป็นบุตรบุญธรรมของสามีใหม่แล้ว ศาลฎีกาพิจารณาว่า ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1578 / 28 บุตรบุญธรรมยังคงมีสิทธิและหน้าที่ในครอบครัวตามกำเนิดเดิมอยู่ ดังนั้น โจทก์ยังมีอำนาจฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูได้
นอกจากนี้ ศาลวินิจฉัยว่า ข้อตกลงหย่า ที่ให้จำเลยจ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรนั้น เป็นสัญญาที่ใช้ได้ และถือเป็นการยืดหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบุตรไปหลังจากหย่าแล้ว ซึ่งไม่ขัดต่อกฎหมาย ดังนั้น หากจำเลยฐานะดี จำเลยก็ต้องรับผิดชอบชำระตามที่ศาลกำหนดได้