คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7860/2559
หย่าแล้วฟ้องแบ่งทรัพย์เพิ่มไม่ได้ หากเคยตกลงชัดเจนท้ายทะเบียนหย่า
ในคดีหย่า หลายคนเข้าใจว่าแม้มีการตกลงแบ่งทรัพย์สินไว้ ก็ยังสามารถฟ้องขอแบ่งทรัพย์สินอื่นที่ไม่ระบุไว้ภายหลังได้ แต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7860/2559 ยืนยันหลักกฎหมายว่า หากมีการตกลงแบ่งทรัพย์สินไว้ชัดเจนท้ายทะเบียนหย่าแล้ว คู่หย่าไม่มีสิทธิฟ้องเรียกทรัพย์สินอื่นได้อีก เพราะถือว่าเป็น “สัญญาประนีประนอมยอมความ” ซึ่งมีผลทางกฎหมายผูกพันทั้งสองฝ่าย บทความนี้จะสรุปสาระสำคัญของคดีและผลทางกฎหมายของการตกลงแบ่งทรัพย์สินเมื่อหย่า
บทความน่าสนใจ
ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7860/2559 โจทก์และจำเลยเคยจดทะเบียนหย่าโดยมีบันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่าเรื่องการแบ่งทรัพย์สินอย่างชัดเจน เช่น การยกบ้าน รถยนต์ การจ่ายเงิน 3.5 ล้านบาท และอุปการะเลี้ยงดูบุตร โดยต่างฝ่ายลงลายมือชื่อและมีพยานพร้อมนายทะเบียนร่วมลงชื่อด้วย
ต่อมา โจทก์กลับมาฟ้องขอแบ่งทรัพย์สินเพิ่มเติม อ้างว่าไม่เคยตกลงจะไม่ฟ้องเรียกอีก แต่ไม่มีพยานหลักฐานสนับสนุน ขณะที่ฝ่ายจำเลยมีพยานบุคคลและเอกสารประกอบชัดเจน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่า ข้อตกลงดังกล่าวเป็น “สัญญาแบ่งทรัพย์สิน” ตาม มาตรา 1532 และเป็น “สัญญาประนีประนอมยอมความ” ตามมาตรา 850-852 เมื่อได้ลงนามไว้แล้ว คู่กรณีไม่อาจฟ้องเรียกทรัพย์สินที่ตกลงสละสิทธิ์ไปอีก
คำพิพากษานี้ตอกย้ำว่า การตกลงท้ายทะเบียนหย่า หากทำโดยสมัครใจและชัดเจน ย่อมมีผลผูกพันตามกฎหมาย และปิดโอกาสการเรียกร้องในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 269/2531
สมรสยังไม่สิ้น โอนทรัพย์ไม่ได้ ศาลเพิกถอนการโอนที่ดินระหว่างเครือญาติ
เมื่อสามีภริยายังไม่ได้จดทะเบียนหย่าตามกฎหมาย แม้จะมีข้อตกลงหย่าและแบ่งทรัพย์สินไว้ ก็ยังไม่ทำให้ทรัพย์สินพ้นจากสถานะ “สินสมรส” หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโอนทรัพย์ให้บุคคลอื่นโดยไม่รับความยินยอม อีกฝ่ายมีสิทธิฟ้องเพิกถอนได้ โดยเฉพาะเมื่อผู้รับโอนเป็นญาติใกล้ชิด และมีพฤติการณ์ไม่สุจริต คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 269/2531 เป็นตัวอย่างสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงหลักการคุ้มครองสิทธิของคู่สมรสในสินสมรส แม้ยังไม่มีการหย่าอย่างสมบูรณ์
บทความน่าสนใจ
คดีนี้ โจทก์และจำเลยที่ 1 เป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมาย ตกลงหย่าและแบ่งทรัพย์สิน โดยยกที่ดินให้โจทก์ แต่ไม่มีการจดทะเบียนหย่า จำเลยที่ 1 กลับโอนที่ดินให้จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นน้องเขย โดยอ้างว่าตนมีสิทธิแต่เพียงผู้เดียว
โจทก์ฟ้องเพิกถอนนิติกรรม ศาลวินิจฉัยว่า แม้จะมีข้อตกลงหย่าและแบ่งทรัพย์สิน แต่เมื่อยังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ทรัพย์สินยังคงเป็นสินสมรส ข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินใช้บังคับไม่ได้ และโจทก์จึงไม่มีสิทธิแต่เพียงผู้เดียว อย่างไรก็ดี โจทก์มีสิทธิในฐานะเจ้าของร่วมครึ่งหนึ่ง ตามหลักสินสมรส และเมื่อจำเลยทั้งสองโอนทรัพย์โดยไม่ขอความยินยอมจากโจทก์ และมีพฤติการณ์ไม่สุจริต เช่น ปิดบังสถานะการสมรสและเพิกเฉยต่อคำอายัด จึงถือว่าเป็นการโอนที่ไม่สุจริต
ศาลฎีกาเพิกถอนการโอน และให้จำเลยที่ 2 โอนกรรมสิทธิ์กลับไปชื่อจำเลยที่ 1 พร้อมชดใช้ค่าทนายความให้โจทก์
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4382/2540
อยู่กินก่อนแต่ง แบ่งทรัพย์ได้ไหม
หลายคู่ชีวิตในสังคมไทยเริ่มต้นจากการ “อยู่ก่อนแต่ง” โดยยังไม่ได้จดทะเบียนสมรส แต่ระหว่างนั้นก็ช่วยกันสร้างตัวและซื้อทรัพย์สินร่วมกัน เช่น บ้าน ที่ดิน หรือกิจการ ต่อมาเมื่อความสัมพันธ์สิ้นสุดลง หลายคนสงสัยว่า หากทรัพย์นั้นเป็นชื่อของอีกฝ่ายตนยังมีสิทธิในทรัพย์หรือไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4382/2540 ให้คำตอบชัดเจนว่า แม้ทรัพย์สินจะถูกซื้อในช่วงก่อนจดทะเบียนสมรส ก็สามารถฟ้องขอแบ่งได้ หากพิสูจน์ได้ว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาร่วมกันจริงตามหลักกรรมสิทธิ์รวม
บทความน่าสนใจ
โจทก์และจำเลยเคยอยู่กินกันฉันสามีภริยาโดยยังไม่ได้จดทะเบียนสมรส ทั้งสองช่วยกันประกอบอาชีพและนำรายได้ร่วมกันซื้อที่ดิน โดยให้จำเลยเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์แต่เพียงผู้เดียวด้วยความไว้ใจ ต่อมาโจทก์ออกจากบ้าน และจำเลยไม่ยินยอมแบ่งที่ดินให้ตามที่โจทก์ร้องขอ
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ดินดังกล่าวได้มาในช่วงก่อนสมรส ถือเป็นทรัพย์สินส่วนตัวของทั้งสองคนตาม ป.พ.พ. มาตรา 1471(1) และเป็นกรรมสิทธิ์รวมตามมาตรา 1356 โดยไม่มีนิติกรรมใดห้ามแบ่ง เมื่อทั้งสองเลิกรากัน โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องแบ่งทรัพย์ตามส่วนได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1363
คำพิพากษานี้ยืนยันว่า คู่ชีวิตที่ร่วมกันสร้างทรัพย์สินก่อนสมรส ย่อมมีสิทธิในทรัพย์นั้น แม้ไม่ได้จดทะเบียนสมรสก็ตาม หากมีพฤติการณ์แสดงว่าได้มาโดยการร่วมแรงร่วมใจจริง ผู้เสียเปรียบสามารถฟ้องขอแบ่งได้ตามกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3961/2535
ยังไม่หย่า เรียกแบ่งสินสมรสไม่ได้
หลายคนเข้าใจว่า หากคู่สมรสนำทรัพย์สินไปขายโดยไม่ขออนุญาตอีกฝ่าย จะสามารถฟ้องร้องเรียกเงินคืนได้ทันที แต่คำพิพากษาศาลฎีกานี้ชี้ให้เห็นว่า “การแบ่งสินสมรส” จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการ “หย่าขาด” อย่างถูกต้องตามกฎหมายเท่านั้น แม้คู่สมรสจะขายทรัพย์สินไปโดยไม่ชอบ แต่ถ้ายังไม่ได้หย่า ก็ยังไม่มีสิทธิเรียกเงินที่ขายทรัพย์สินนั้นมาแบ่ง
บทความน่าสนใจ
หลายคนเข้าใจว่า หากคู่สมรสนำทรัพย์สินไปขายโดยไม่ขออนุญาตอีกฝ่าย จะสามารถฟ้องร้องเรียกเงินคืนได้ทันที แต่คำพิพากษาศาลฎีกานี้ชี้ให้เห็นว่า “การแบ่งสินสมรส” จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการ “หย่าขาด” อย่างถูกต้องตามกฎหมายเท่านั้น แม้คู่สมรสจะขายทรัพย์สินไปโดยไม่ชอบ แต่ถ้ายังไม่ได้หย่า ก็ยังไม่มีสิทธิเรียกเงินที่ขายทรัพย์สินนั้นมาแบ่ง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4650/2545
แม้ถูกฟ้องหย่าก็มีสิทธิฟ้องแย้งขอแบ่งทรัพย์สินได้
การหย่าไม่ใช่แค่เรื่องความสัมพันธ์ที่สิ้นสุด แต่ยังหมายถึงการจัดการทรัพย์สินร่วมให้เรียบร้อยด้วย คำพิพากษาศาลฎีกานี้ย้ำชัดว่า แม้แต่ฝ่ายถูกฟ้องหย่าก็มีสิทธิฟ้องแย้งขอแบ่งทรัพย์สินได้ เพื่อให้ปัญหาทรัพย์สินจบไปพร้อมกับการเลิกสมรส และยังให้แนวทางการพิจารณาทรัพย์สินที่ปะปนระหว่าง “สินสมรส” กับ “สินส่วนตัว” ได้อย่างชัดเจน
บทความน่าสนใจ
ในคดีนี้ โจทก์ฟ้องหย่าจำเลยพร้อมขอแบ่งสินสมรส ฝ่ายจำเลยฟ้องแย้งขอแบ่งทรัพย์สินบางส่วนที่โจทก์ไม่ได้ระบุในคำฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การฟ้องแย้งของจำเลยสามารถทำได้ แม้จะเป็นสินสมรสคนละรายการกับที่โจทก์ฟ้อง เพื่อให้การแบ่งสินสมรสสิ้นสุดพร้อมการหย่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1532
ในประเด็นการแบ่งสินสมรส ศาลพิจารณาว่า กิจการร้านเสริมสวยเริ่มต้นก่อนสมรส ถือเป็น สินส่วนตัวของทั้งสองฝ่ายตามสัดส่วนเงินลงทุน รายได้จากร้านหลังแต่งงานกลายเป็น สินสมรส และเมื่อเงินฝากในบัญชีปะปนกันจนแยกไม่ออก ศาลจึงถือว่าทั้งหมดเป็นสินสมรส ตาม มาตรา 1471 วรรคท้าย และกรณีที่โจทก์ถอนเงินบางส่วนหลังวันฟ้อง แต่จำเลยไม่โต้แย้ง ศาลจึงถือจำนวนเงินตามความจริงที่คงเหลือเป็นฐานในการแบ่ง